Chiết xuất và Phân tích Ma túy trong Mẫu Tóc bằng kỹ thuật UPLC-MS/MS của Waters

Kiểm nghiệm ma túy qua mẫu chân tóc (thực chất là xét nghiệm phân đoạn tóc – Hair Drug Testing) là một trong những phương pháp tiên tiến và ngày càng được ưa chuộng nhờ những ưu điểm vượt trội so với các phương pháp truyền thống như xét nghiệm nước tiểu hay máu.

Hình ảnh hệ thống khối phổ LCMSMS model Xevo TQ Absolute XR tại Việt Nam. Nguồn: Công ty Nam Việt (Navist)

Các lợi thế cốt lõi của phương pháp này:

1. Cửa sổ phát hiện (Detection Window) cực kỳ dài

Đây là lợi thế lớn nhất của xét nghiệm tóc.

• Nước tiểu hoặc máu: Chỉ có thể phát hiện chất ma túy trong vòng vài giờ đến vài ngày (thường tối đa 3–7 ngày) sau khi sử dụng.
• Mẫu tóc: Khi ma túy vào cơ thể, nó được hấp thụ vào máu và nuôi dưỡng nang tóc. Các chất chuyển hóa của ma túy sẽ bị “khóa” lại trong lõi tóc khi tóc mọc dài ra. Trung bình, tóc người mọc khoảng 1 cm mỗi tháng. Vì vậy, một mẫu tóc dài 3 cm có thể cung cấp lịch sử sử dụng ma túy trong 90 ngày (3 tháng) qua. Thậm chí, nếu mẫu tóc dài hơn, thời gian kiểm tra có thể lên tới vài tháng đến một năm.

2. Khả năng chống gian lận rất cao

Với xét nghiệm nước tiểu, người dùng có thể tìm cách tráo mẫu, pha loãng hoặc nhịn sử dụng vài ngày để “làm sạch” cơ thể trước khi kiểm tra. Tuy nhiên, với mẫu tóc:

• Quá trình lấy mẫu được thực hiện trực tiếp bởi nhân viên y tế (cắt sát da đầu), loại bỏ hoàn toàn nguy cơ tráo đổi mẫu.
• Việc gội đầu, nhuộm tóc, tẩy tóc hay sử dụng các loại hóa chất thông thường hầu như không thể xóa sạch các liên kết chất ma túy đã nằm sâu bên trong lõi tóc (vỏ tóc).

3. Thu thập và bảo quản mẫu dễ dàng, nhân văn

• Không xâm lấn: Việc cắt một lọn tóc nhỏ (thường ở vùng phía sau gáy để đảm bảo thẩm mỹ) hoàn toàn không gây đau đớn, không cần dùng kim tiêm như lấy máu và không gây ngại ngùng như việc giám sát lấy nước tiểu.
• Bảo quản đơn giản: Mẫu tóc rất bền vững ở điều kiện môi trường bình thường. Nó không bị phân hủy nhanh, không cần tủ đông hay chất bảo quản đặc biệt và có thể lưu trữ trong thời gian dài để đối chứng nếu cần.

4. Khắc họa bức tranh lịch sử sử dụng chất (Chronological Timeline)

Xét nghiệm tóc có thể được cắt thành từng phân đoạn nhỏ (ví dụ: mỗi đoạn 1 cm). Việc phân tích từng đoạn này giúp các chuyên gia dựng lại mốc thời gian sử dụng:

• Người đó mới dùng gần đây hay đã dùng từ nhiều tháng trước?
• Tần suất sử dụng tăng lên hay giảm đi?
• Đây là hành vi sử dụng liên tục (nghiện) hay chỉ là thử một vài lần rồi thôi?

 Tóm tắt

Bài viết này mô tả một phương pháp UHPLC-MS/MS mạnh mẽ để phân tích các chất ma túy trong tóc nhằm đáp ứng các giá trị ngưỡng xác nhận được khuyến nghị bởi Hiệp hội Kiểm nghiệm Tóc (SoHT)ư1,2. Nhiều loại thuốc phổ biến có liên quan đến pháp y được bao gồm, chẳng hạn như thuốc phiện, chất kích thích amin, benzodiazepine, fentanyl và các loại thuốc phiện tổng hợp khác, cũng như các loại ma túy phổ biến khác. Các điều kiện chiết xuất đã được tối ưu hóa để xử lý nhiều loại hợp chất khác nhau. Sau đó, các mẫu được làm sạch bằng cách sử dụng tấm trao đổi cation hỗn hợp Oasis™ MCX và được tách trên hệ thống ACQUITY™ UPLC™ I-Class Plus. Máy quang phổ khối tứ cực ba lần tuyệt đối Xevo™ TQ cung cấp độ đặc hiệu và độ nhạy để đáp ứng các yêu cầu phát hiện được nêu bởi SoHT.

Lợi ích

• Nền mẫu tóc cung cấp thời gian phát hiện thuốc dài và quá trình thu thập không xâm lấn
• Chuẩn bị mẫu tối ưu cho nhiều loại hợp chất khác nhau
• Phương pháp mạnh mẽ sử dụng UHPLC-MS/MS để xác định nhạy các loại thuốc có liên quan đến pháp y trong tóc

Chúng tôi xin giới thiệu bài ứng dụng đầy đủ” Chiết xuất và Phân tích Ma túy trong Mẫu Tóc bằng UHPLC-MS/MS”